Het is duidelijk dat God een zwak heeft voor vriendschappen tussen mensen van hetzelfde geslacht. Denk maar aan: Ruth en Naomi, David en Jonathan, Paulus en Barnabas, en de andere apostelen. Zelfs in de wereld lijkt de waarde van balanceren tussen erotische liefde voor een echtgenoot of partner en platonische liefde voor vrienden altijd logisch te zijn geweest. Toch neemt vriendschap wereldwijd af, helaas. Vooral onder mannen. Ook onder christenen.
Voor christenen die zich aangetrokken voelen tot hetzelfde geslacht, wordt het ingewikkelder. Wesley Hill vat dat goed samen: Homoseksuele gevoelens ervaren en celibatair leven kan het gevoel geven dat je buiten de boot valt wat stabiele, intieme relaties betreft. Terwijl vrienden een partner vinden en trouwen, vraag jij je af of jij genoegen moet nemen met minder —relaties die altijd eindigen met scheiding of afstand. Soms heeft vriendschap, die in onze mobiele samenleving vaak vluchtig is, iets van een troostprijs.
Gelukkig zien organisaties als Onderweg (NL), True Freedom Trust (VK) en Revoice (VS) hier een uitdaging en zetten zich in voor verbondenheid als geestelijke balsem voor de eenzaamheid die het celibaat met zich mee kan brengen.
Sommige christelijke denkers gaan een stap verder en pleiten voor een speciale vriendschap tussen mensen van hetzelfde geslacht. Eve Tushnet bijvoorbeeld: ‘Vriendschap is een roeping die levenslange toewijding en betrokkenheid kan inhouden. Kerken zouden een ‘vriendschapsbelofte’ ceremonie moeten aanbieden, zodat vrienden van hetzelfde geslacht iets hebben dat geestelijk bindend en zeker is, zoals het huwelijk.’ Dat brengt risico’s met zich mee. Zeker voor mij. Mijn ervaring met vriendschap tussen mensen van hetzelfde geslacht is wisselend succesvol en een uitdaging geweest.
Ik weet dat vriendschap met mannen goed voor me is. Vriendschap met christenmannen die zich aangetrokken voelen tot hetzelfde geslacht is het gemakkelijkst. Maar met hen heb ik niet dagelijks contact. Geen van hen bezoekt mijn kerk.
De mannen met wie ik geroepen ben om ‘mee te leven’ zijn heteroseksueel, meestal getrouwd, vaak jonger. Hoewel aantrekking meestal geen probleem is, ervaar ik in contact met hen een kloof die ik nooit helemaal kan overbruggen. Het gaat verder dan verschil in levenservaring. Ik voel vaak niet zo’n diepe connectie met hen, en vraag me af of dat onderdeel is van de gebrokenheid van mijn aantrekking tot hetzelfde geslacht.
Van vriendelijk gezelschap van vrouwen kan ik genieten. Maakt het gebrek aan aantrekking deze vriendschappen makkelijker? Misschien. Vanuit hun perspectief betekent een manlijke vriend hebben die gewoon vriend is en hoogstwaarschijnlijk nooit meer zal zijn, mogelijk een opluchting. Maar de gespreksonderwerpen zijn anders.
Een tijdlang deed ik mee aan een eetclub in mijn gemeente met voornamelijk oudere, alleenstaande vrouwen, voornamelijk weduwen. Er waren ook echtparen, maar het had qua dynamiek, gespreksonderwerpen en (excuseer me) geluidsniveau alles van een vrouwenclub. De vrouwen kenden mijn ‘verhaal en vonden dat ik goed paste. Hoewel mijn op mijn gemak voelen met hen – en het hunne met mij – voor mij vaak een beetje ‘vreemd’ was. Na verloop van tijd realiseerde ik me dat de omgang van ongehuwde mannen met vrouwen complicaties kent, en dat je je bewust moet zijn van hoe dergelijke vriendschappen kunnen ‘overkomen’ in de gemeente (Efeziërs 5:3).
Niet dat manlijke en vrouwelijke gemeenteleden geen vrienden kunnen zijn. Maar deze vriendschappen zijn misschien het moeilijkst te hanteren, ongeacht ieders goede bedoelingen. Te ver? Niet ver genoeg? De toegewijde vriendschap die Tushnet aanbeveelt, lijkt mij te veel. Maar hoe zit het met onbeëdigde vriendschappen? Die misschien iets te dicht bij het vuur van de zonde komen?
Ik lees momenteel een prachtig boek van Daniel C. Mattson ‘Waarom ik mezelf niet gay noem’ (2017). Mattson, katholiek, celibatair levend, voelt zich aangetrokken tot mannen. Hij schrijft uitgebreid over de per ongeluk ontstane afgoderij van vriendschap tussen mensen van hetzelfde geslacht. En vertelt over een jeugdervaring waarin hij een andere gelovige man vriendschap belooft.
Het begint goed, maar Mattson erkent dat hij meteen problemen kreeg. De reden? Echte ‘onbezorgde’ vriendschap tussen twee mannen die zich aangetrokken voelen tot hetzelfde geslacht (zelfs als ze geen wederzijdse aantrekking ervaren) blijkt moeilijk te zijn. Door zich aan een andere man te verbinden overschrijdt Mattson een onzichtbare grens naar iets groters (en minder heiligs) dan de vriendschap zoals die van David en Jonathan, of Ruth en Naomi.
Mattson merkt dat hij gaat ‘dagdromen’ over zijn vriend en verlangt bij hem te zijn—tekenen dat de vriendschap een verkeerde kant op gaat. C.S. Lewis wijst op meesterlijke wijze de verschillen aan tussen romantische, erotische liefde tussen mannen en vrouwen en platonische liefde tussen vrienden: ‘Niets lijkt minder op een vriendschap dan een liefdesaffaire. Geliefden praten over hun liefde; vrienden praten nauwelijks over hun vriendschap. Geliefden staan oog in oog, verdiept in elkaar; vrienden staan zij aan zij, verdiept in gemeenschappelijke interesses. Bovenal is Eros (voor zolang het duurt) noodzakelijk tussen twee personen. Maar twee is verre van het noodzakelijke aantal voor een vriendschap en niet eens het beste. (The Four Loves, 1960)
Toen liefde zelf het thema van de relatie werd, realiseerde Mattson zich dat hij een zelfgerichte droom leefde, niet een Bijbelse vriendschap. Hoe gemakkelijk stap je in die valkuil!
Een paar jaar geleden was ik nieuwsgierig wat betreft het vinden van een ‘vriend voor het leven’. Dus ik bezocht een datingsite en plaatste een bericht. Niet helemaal op zoek naar een niet-seksuele homoseksuele christelijke partner, maar er dicht bij. Binnen een paar uur reageerde ‘Darin’ uit Texas: makkelijk tien jaar jonger, gezond en aantrekkelijk. Hij complimenteerde mij ook met mijn uiterlijk. Naïef nam ik deze wederzijdse complimenten aan als onderdeel van het ‘sollicitatieproces.’
We stuurden berichtjes, deelden onze interesses. Als ik inlogde, was er een bericht van Darin. Na een paar dagen klopte mijn hart sneller wanneer ik inlogde. Ik begon te dagdromen over een bezoek aan hem (maar een uur vliegen!) en hoe onze ontmoeting zou zijn, waar we uit eten zouden gaan, hoe we het weekend zouden doorbrengen. Al snel dacht ik eraan dat ik naar de sportschool moest om mijn conditie te verbeteren.
Mijn dagdroom kwam abrupt tot stilstand. De Geest overtuigde me. Mijn goede bedoelingen hadden een grens overschreden. Ik was op een plek terechtgekomen waar God in Zijn Heiligheid mij niet zou begeleiden. ’s Avonds verwijderde ik mijn account en ik beleed God dat ik te ver was gegaan. Ik sloot de deur naar ‘vrienden die daten’ en keek niet meer achterom. Zei ik niet dat vriendschap gecompliceerd kan zijn?
Een paar jaar later ontmoette ik een dierbare Britse vriend in Parijs. Ik ken ‘Peter’ via onze bediening en inzet voor de gemeenschap. Hij is ruim vijftien jaar ouder en een krachtpatser in standvastigheid. Er is geen aantrekking tussen ons, dus brachten we onze tijd door met wat vrienden doen: wandelen langs de Rue de Rivoli, door de steegjes van Montmartre, praten en lachen. God zegende onze tijd samen, ons delen als gelovigen en vrienden, omdat onze focus goed was.
Die week in Parijs gaf me een hernieuwde waardering voor Colossenzen 3:1-2: ‘Omdat u met Christus bent opgewekt, richt uw hart op hetgeen boven is, waar Christus is, gezeten aan de rechterhand van God. Niet op aardse dingen.’
God neemt onze vriendschappen serieus. Hij wil dat ze authentiek en vervullend zijn. Hij wil ook dat we de juiste grenzen hanteren, en de lijnen tussen vriendschap en huwelijk niet laten vervagen zoals de wereld doet.
Hij roept ons op tot gerechtigheid en onderscheidingsvermogen. Het is passend om Paulus hier het laatste woord te geven: ‘Word niet gelijkvormig aan deze wereld, maar word veranderd door de vernieuwing van uw denken. Dan zult u kunnen onderscheiden wat de wil van God is—Zijn goede, welgevallige en volmaakte wil’ (Romeinen 12:2).
Rick Edwards www.forfreedom.fyi
Foto’s: Pixabay.com


